Ο πρόεδρος του Συλλόγου Μελετητών Ελλάδας, Αργύρης Πλέσιας, περιγράφει στο Nova 93.1 τη διαδικασία επιλογής των οικονομικών φορέων για έργα υποδομών, αποκαλύπτοντας τις πρακτικές που δίνουν προβάδισμα στους μεγάλους παίκτες
Στην αθέατη πλευρά των δημόσιων έργων, όπου οι κατασκευαστικές εταιρείες διεκδικούν μεγάλα συμβόλαια, οι μικρότεροι παίκτες βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν σκληρό ανταγωνισμό, συχνά άνισο, που καθορίζει ποιοι θα έχουν πρόσβαση στα μεγαλύτερα έργα υποδομών. Οι ανοικτοί διαγωνισμοί που, θεωρητικά, υπόσχονται ίσες ευκαιρίες καταλήγουν συχνά σε ένα σκηνικό όπου οι ισχυρές κατασκευαστικές εταιρείες κερδίζουν σχεδόν κάθε φορά. Με τις μεγαλύτερες εταιρείες να συγκεντρώνουν ισχύ και να εξασφαλίζουν το μεγαλύτερο μερίδιο από τα πιο επικερδή έργα, πολλές φορές χωρίς ουσιαστική έκπτωση, αναδύεται το ερώτημα: πώς φτάνουν πάντα στην κορυφή οι ίδιοι πρωταγωνιστές;
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Μελετητών Ελλάδας, Αργύρης Πλέσιας, τονίζει ότι «η παρούσα πολιτική ηγεσία όσον αφορά τις υποδομές έχει πολύ συγκεκριμένη γραμμή». Σύμφωνα με τον ίδιο, «δημιουργούνται ζώνες δραστηριότητας στις οποίες δεν έχουν πρόσβαση μεσαίοι και μικροί». Οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι, εκμεταλλευόμενοι την κατάσταση, εξασφαλίζουν μεγάλα έργα, καθώς τα «πακέτα έργων εκατοντάδων εκατομμυρίων» περιλαμβάνουν αυστηρούς όρους συμμετοχής. Για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες θα πρέπει, σε κάποιες περιπτώσεις, να έχουν «κύκλο εργασιών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ», γεγονός που αποκλείει πρακτικά τους μεσαίους και μικρούς παίκτες.
Αυτή η πολιτική επιλογή έχει ως αποτέλεσμα να συμμετέχουν μόνο ελάχιστοι οικονομικοί φορείς στην πλειονότητα των διαγωνισμών, γεγονός που οδηγεί στη δημιουργία ολιγοπωλίων στην αγορά. Ο κ. Πλέσιας αναφέρει ότι «αυτά τα 4-5 σχήματα δημιουργούν ολιγοπώλιο», καθιστώντας σαφές ότι η δομή της αγοράς των δημόσιων έργων ευνοεί τους λίγους ισχυρούς παίκτες, εις βάρος των μικρότερων εταιρειών που δεν μπορούν να συμμετέχουν.
Αυτή η κατάσταση δεν είναι απλώς μια φυσική συνέπεια της αγοράς, αλλά «ένα οικονομικό μοντέλο που αποτελεί πολιτική επιλογή της κυβέρνησης», υποδηλώνοντας ότι οι στρατηγικές που ακολουθούνται έχουν πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο, ενισχύοντας τη συγκέντρωση της οικονομικής δύναμης στα χέρια λίγων μεγάλων ομίλων.
Ενοποίηση κατασκευαστικών και ενεργειακών ομίλων
Ο κ. Πλέσιας αναφέρει ότι «αυτοί οι κατασκευαστικοί όμιλοι έχουν ενοποιηθεί με ενεργειακούς», υποδεικνύοντας μια στρατηγική συνεργασίας που επηρεάζει τη λειτουργία της αγοράς έργων υποδομής. «Οι πρόσφατοι διαγωνισμοί για την κατασκευή αρδευτικών έργων στους οποίους δηλώνει ενδιαφέρον μόνο ένας προσφέρων, αποδεικνύει την λειτουργία ολιγοπωλίων», τονίζει.
Αυτή η ενοποίηση μεταξύ κατασκευαστικών και ενεργειακών ομίλων καταδεικνύει την ύπαρξη «ενός συνολικότερου παιχνιδιού» στην αγορά. Με την διεύρυνση των δραστηριοτήτων τους, οι μεγάλες εταιρείες μπορούν να συνδυάζουν πόρους και τεχνογνωσία, αποκτώντας ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στα έργα που δημοπρατούνται σε βάρος του υγιούς ανταγωνισμού.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Μελετητών Ελλάδας, αναφέρεται στην επιτροπή ανταγωνισμού, επισημαίνοντας ότι «είναι εντυπωσιακή η μη παρέμβασή της σε διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων εκατοντάδων εκατομμυρίων στις οποίες υπάρχει μόνο ένας προσφέρων». Αυτό δείχνει ότι η διαδικασία που επιλέγεται για την ανάθεση έργων μπορεί να περιορίζει την ανεξαρτησία του ελέγχου, επιτρέποντας στους μεγάλους παίκτες να κυριαρχούν στην αγορά. «Δεν τίθεται θέμα λιγοστών υπαλλήλων αλλά περισσότερο επιλογής στο να μην επεμβαίνει», προσθέτει, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική αποδυνάμωσης της επιτροπής.
Ακούστε ολόκληρη τη συζήτηση με τον κ. Πλέσια εδώ: